13 maja 2026 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa. Wprowadza dodatkowy nabór wniosków, podwyższa limit rekompensat dla grup producentów do 300 tys. euro i znosi kary za spóźnione deklaracje. Zmiany te mają poprawić płynność finansową gospodarstw i ograniczyć ryzyko w obrocie gruntami rolnymi.
Nowelizacja, podpisana przez Prezydenta 11 maja 2026 r., została opublikowana w Dzienniku Ustaw 12 maja 2026 r. jako ustawa z 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa. Wejście w życie z dniem 13 maja oznacza natychmiastowe obowiązywanie nowych przepisów – jest to szczególnie istotne dla rolników i grup producentów oczekujących na wsparcie po upadłości podmiotów skupujących.
Nowe przepisy – kontekst i wejście w życie
Nowelizacja ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa weszła w życie 13 maja 2026 r. Jej podstawą prawną jest ustawa z 17 kwietnia 2026 r. o zmianie ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa. Prezydent podpisał ustawę 11 maja 2026 r., a opublikowano ją w Dzienniku Ustaw 12 maja 2026 r. Tak szybkie tempo legislacyjne wynika z potrzeby pilnego wsparcia rolników dotkniętych niewypłacalnością skupów.
Celem nowelizacji jest zwiększenie dostępności rekompensat dla producentów rolnych oraz grup producentów, a także uproszczenie zasad wypłaty rekompensat. Dotychczasowe przepisy okazały się niewystarczające, szczególnie w kontekście rosnącej liczby przypadków niewypłacalności podmiotów skupujących zboża i inne produkty rolne.
Nowe regulacje mają znaczenie dla obrotu gruntami rolnymi – stabilizują sytuację finansową gospodarstw. Dzięki wyższym rekompensatom rolnicy będą mniej skłonni do sprzedaży ziemi pod presją chwilowych trudności, co może ograniczyć spekulacyjny obrót gruntami.
Wyższe rekompensaty i dodatkowy nabór wniosków
Nowelizacja wprowadza dodatkowy nabór wniosków o rekompensaty od 1 lipca do 31 sierpnia każdego roku. Oznacza to: producenci, którzy nie zdążyli złożyć wniosków w pierwszym terminie, zyskają drugą szansę na uzyskanie wsparcia. Jest to szczególnie istotne w przypadku dużych gospodarstw – opóźnienia administracyjne bywają tam kosztowne.
Grupy producentów rolnych mogą otrzymać do 300 tys. euro rekompensaty w ciągu trzech lat. Poprzedni limit dla wszystkich wynosił 50 tys. euro. Wyższy limit pomocy de minimis – 300 tys. euro – można zastosować także do wniosków złożonych przed wejściem ustawy w życie, pod warunkiem uzupełnienia dokumentów, w tym oświadczenia lub zaświadczenia dotyczącego otrzymanej pomocy de minimis.
W przypadku przekroczenia limitów pomocy de minimis wysokość rekompensaty może zostać zwiększona albo obniżona. W części przypadków decyzja o przyznaniu wsparcia może zostać uchylona. Dlatego grupy producentów muszą starannie przygotować dokumentację.
- Nowy termin składania wniosków: 1 lipca – 31 sierpnia każdego roku.
- Maksymalna rekompensata dla grup producentów: 300 tys. euro w ciągu 3 lat.
- Poprzedni limit: 50 tys. euro dla wszystkich podmiotów.
- Możliwość zastosowania wyższego limitu do starych wniosków – po uzupełnieniu dokumentów.
- Kary za spóźnione deklaracje: zniesione od 13 maja 2026 r.
Koniec kar za spóźnione deklaracje i umorzenie postępowań
Zniesiono kary pieniężne za nieterminowe złożenie rocznej deklaracji do Funduszu Ochrony Rolnictwa. Dotychczas za brak deklaracji groziła kara do wysokości naliczonej wpłaty na Fundusz (maks. 10 tys. zł). Za spóźnienie – 60 zł za każdy dzień zwłoki, też do 10 tys. zł. Nowe przepisy eliminują te sankcje, co zmniejsza obciążenia administracyjne dla podmiotów skupujących.
Zgodnie z art. 3 nowelizacji wszystkie postępowania o nałożenie kar za brak deklaracji, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną, zostają umorzone z mocy prawa z dniem 13 maja 2026 r. Oznacza to: podmioty, które miały zaległości w składaniu deklaracji, nie muszą obawiać się kar finansowych – o ile postępowanie nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone.
Przepis przejściowy ma zastosowanie do spraw dotyczących kar na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa. Dzięki temu wiele firm skupujących zboża i inne produkty rolne uniknie dodatkowych kosztów. Jest to szczególnie ważne w okresie niskich marż i presji cenowej na rynku zbóż.
W kontekście obrotu gruntami rolnymi zniesienie kar może zachęcić podmioty skupujące do bardziej elastycznego zarządzania płynnością – co pośrednio wpłynie na stabilność cen ziemi. Mniejsze obciążenia fiskalne zmniejszą ryzyko upadłości wśród skupów, a tym samym ograniczą liczbę przypadków wymagających uruchomienia rekompensat z Funduszu.
Czy nowe regulacje faktycznie poprawią płynność finansową gospodarstw i ograniczą ryzyko w obrocie gruntami rolnymi? Wiele zależeć będzie od tempa składania wniosków oraz od tego, czy grupy producentów skutecznie skorzystają z podwyższonych limitów pomocy.